Mount Athos is een schiereiland in het noordoosten van Griekenland en is een autonome monastieke republiek. Al eeuwenlang wonen hier oosters-orthodoxe monniken in tientallen kloosters. De Oekraïense diaken en filmproducent Alexandr Plyska kreeg toestemming om in een van de kloosters te filmen, wat resulteerde in de documentaire Where are you, Adam?. In augustus werd de documentaire voor het eerst vertoond in Amsterdam. Alexandr Plyska (47) sprak daar over de jarenlange voorbereiding: hij was acht jaar bezig om toestemming te krijgen om te beginnen met filmen op Mount Athos, gevolgd door nog eens vier jaar van daadwerkelijk filmen, wat hij monteerde tot een film van 80 minuten. Dit gebeurde allemaal zonder enige financiële steun, maar "liefde en het verlangen om samen te werken waren er in overvloed," vertelde Plyska aan het Nederlandse katholieke weekblad Katholiek Nieuwsblad. "Ons uitgangspunt bij het filmen was respect," legde hij uit. "Mount Athos is heilige grond en tijdens het filmen wilden we het leven van de monniken die er wonen absoluut niet verstoren. We wilden alleen getuige zijn van hun leven en de stilte op de berg bewaren. Samen in stilte zijn met deze monniken was wat ik met deze documentaire wilde bereiken." Plyska benadrukte dat "alles wat je in deze film ziet echt is, niets is in scène gezet." Aan het begin van de première in Amsterdam hoorden de kijkers The Great Lenten Song, dat ook werd afgespeeld bij de première in Kiev, Oekraïne. Het Nederlandse publiek luisterde muisstil, en toen was de documentaire nog niet eens begonnen. Plyska bezocht Mount Athos voor het eerst in 2000. Hij raakte beriend met Gerdona Gregry (1942-2018), de hēgoumenos (of abt) van het Dochiariou-klooster. Na jaren van gesprekken overtuigde Plyska Gregry eindelijk van het belang van het maken van een documentaire. Gregry gaf hem toestemming om één documentaire te maken, mits het geen soort reclame zou worden en niet uitsluitend op hem gericht was. Tegenwoordig staan er nog zo'n 20 kloosters op Mount Athos, waarvan Dochiariou een van de grootste is. Vrouwen zijn niet toegestaan op Athos, evenmin als elektriciteit of andere moderne gemakken. Dochiariou werd gesticht in de late 10e of vroege 11e eeuw. Verrassend genoeg zijn er sinds 1990 veel nieuwe monniken ingetreden in de kloosters op Mount Athos, voornamelijk jonge afgestudeerden uit de voormalige Sovjet-Unie en jonge Grieken. Ze leven met elkaar in een hechte gemeenschap. "Wij zijn dienaren van Christus, altijd met God als onze gids," zegt Gregry in de documentaire. De 80 minuten van de documentaire vlogen voorbij en eindigden met de afkondiging: "Met dank aan onze ouders, onze families en onze geestelijke vaders." Het publiek is de hele film lang volkomen stil geweest, en de stilte blijft hangen nadat de ondertitels en aftiteling zijn afgelopen. "De stilte is prachtig," zei Plyska. "Ik ben zelf nog steeds stil, ook al heb ik het gevoel dat ik deze film al duizend keer heb gezien." Nadat de stilte is verbroken, uitten de bezoekers hun waardering voor de producent en stonden ze in de rij om met hem op de foto te gaan. Toen een publiekslid vroeg hoe de Russen en Oekraïners in de kloosters op Mount Athos momenteel met elkaar omgaan, zei Plyska: "Iedereen respecteert elkaar. Er wordt nauwelijks over de oorlog gesproken." "Mijn hart is vol van deze monniken. Het is een zegen dat we deze film hebben kunnen maken. Pas toen hij in januari 2019 helemaal af was, kon ik echt geloven dat het ons gelukt was," zei hij. Op de vraag of de film belangrijk is, antwoordde hij: "Net zo belangrijk als de zonsopgang en het ruisen van de wind of een rivier. Die raken, net als de film, de snaren van onze ziel." Plyska zei dat hij er van droomt om de film in het Vaticaan aan paus Franciscus te laten zien. Hij heeft geen idee of dat ooit zal gebeuren, en uiteindelijk is dat ook niet zo belangrijk, zei hij. Hij vertelde het publiek ook dat het oké was om niet te weten wat ze van de film moesten denken. "Misschien begreep je niet alles van de film of lig je er een nachtje wakker van. Dat is precies de bedoeling. Het betekent dat de documentaire in je voortleeft," zei hij. Dit artikel werd exclusief voor Crux vertaald door Susanne Kurstjens.